عملیاتی که روی هوا انجام می‌پذیرد تا شرایط هوای محل مورد نظر جهت زندگی، کار یا عملیات مشخص از نظر رطوبت، دما و سرعت جریان هوا به حد مطلوب برسد. تهویه مطبوع شاخه‌ای از مهمترین بخش علم مکانیک و صنعت است که آن را به اختصار HVAC می‌نامند. (HVAC=Heating, Ventilation & Air Conditioning)

امروزه سیستم‌های تهویه مطبوع بخش مهمی از اصول یک ساختمان را فرا می‌گیرد که هدف از بکارگیری آن کنترل دما، رطوبت و کیفیت هوای داخل ساختمان است تا بتوان براحتی امور مورد نظر را در آن محل انجام داد.

در سیستم‌های HVAC ابتدا بوسیله تهویه، هوای آلوده و کهنه را به بیرون منتقل کرده و هوای تازه را وارد سیستم می‌کنیم. سپس به کمک این سیستم‌ها، دما را تا اندازه مورد نظر پایین می‌آوریم.

 

استاندارد ASHRAE

طبق استاندارد جهانی ASHRAE وظیفه یک سیستم تهویه مطبوع ایجاد دمایی در حدود 75 فارنهایت و رطوبت نسبی 40 تا 60 درصد است. همچنین کربن دی اکسید باید طبق این استاندارد کمتر از 1000PPM باشد.

در این سیستم‌ها گرما یا سرما به شیوه‌های مختلف به محل مورد نظر می‌رسد. در تمام این سیستم‌ها از سیال آب یا هوا یا هردو استفاده می‌شود. با توجه به ابعاد، کاربری آن (مسکونی، تجاری یا صنعتی)، دمای نهایی خواسته شده و… سیستمی که عملیات تهویه مطبوع را انجام می‌دهد می‌تواند متفات باشد. در زیر به معرفی برخی از این سیستم‌ و ویژگی آن‌ها می پردازیم.

تمام هوا

یکی از بزرگترین معایب این سیستم ها حجم زیاد تجهیزات و کانال‌های انتقال هوا می‌باشد. برای اجرای این سیستم از دستگاه تهیه آب سرد (چیلر) و آب گرم (دیگ) در موتورخانه استفاده می‌شود.

همچنین برای ارسال هوای سرد یا گرم از هواساز یا فن کویل استفاده می گردد. معمولا هواساز در نزدیکی محل مورد نظر قرار می گیرد. سپس آب گرم یا سرد به داخل کویل دستگاه هواساز یا فن کوئل ارسال شده و با عبور هوا توسط فن از روی کویل دارای سیال گرم یا سرد بوسیله کانال های موجود در سقف یا دیوار، هوای مطبوع به فضای مورد نظر فرستاده می شود.

براساس سیال ورودی به سیستم تجهیزات سرمایشی به سه دسته زیر تقسیم می‌شوند.

تمام آب

این سیستم تغییرات زیادی در میزان رطوبت هوا ایجاد نمی‌کند اما بدلیل هزینه پایین راه اندازی اولیه و نگهداری زیاد مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این سیستم سیال دارای حرارت و برودت آب می‌باشد. آب در موتورخانه جهت استفاده در فصول سرد، گرم و در چیلر برای استفاده در فصول گرم سال نیز سرد شده و به داخل کویل های فن کویل سقفی یا دیواری فضای مورد نظر ارسال می‌شود و فن هوا را از روی کویل عبور داده و باعث ایجاد تغییرات دما می‌شود.

هوا – آب

در این سیستم از مزایا و معایب هر دو مدل استفاد می‌شود. به این ترتیب که آب گرم یا سرد از فضای دور از اتاق مورد نظر به مبدل های داخل  ارسال شده و سپس هوای سرد یا گرم تهیه ده در هواساز از روی سیال داخل مبدل عبور کرده و دمای محیط را با توجه به فصل مطبوع می‌سازد.

در این سیستم می‌توان از فن کویل یا هواساز جهت ارسال هوا استفاده کرد که مزیت استفاده از هواساز نسبت به کویل در تامین هوای تازه و تزریق به محوطه است.

حال به بررسی دقیق تر چند مدل تجهیزات سرمایشی مختلف جهت ایجاد تهویه و دمای مناسب می پردازیم.